De Standaard. Schrap het woord 'moeten'

Klik hier voor de versie in je browser.

 

                          

Ze moeten zoveel en ze moeten het vooral goed doen. Hoe voorkomen dat kinderen onder die druk bezwijken? Drie experts geven tips.

Wie is wie

Marleen Jans is directeur van Ankerpunt, een interdisciplinair centrum voor jeugd en gezin. Ze is psychotherapeute en geeft vaak lezingen over opvoedingskwesties, onder meer over stress bij jongeren.

Bart Soenens (UGent) is ontwikkelingspsycholoog en samen met Maarten Vansteenkiste auteur van het standaardwerk ‘Vitamines voor groei’, waarin ze beschrijven hoe je de ontwikkeling van kinderen en jongeren kunt voeden door in te zetten op autonomie, competentie en verbondenheid.

Jan Derksen (VUB) is Nederlander, psychotherapeut en gespecialiseerd in ouder-kindrelaties en opvoedingsthema’s. (vbr)

VAN ONZE REDACTRICE VEERLE BEEL

In de Pano-uitzending van gisteren op Een bleek dat kinderen en jongeren zodanig onder druk staan dat ze last krijgen van stress en eronder door dreigen te gaan. Daardoor zijn er meer jongeren met psychische problemen of zelfs al een burn-out. Enkele remedies.

1. Maak het gezellig

Marleen Jans: ‘Laat je kinderen zien dat je goed voor jezelf zorgt. Iedereen heeft het weleens druk met z’n job of andere zaken. Toon hoe je toch tijd maakt om leuke dingen te doen, met de kinderen, met je vrienden, of op jezelf.’

Jan Derksen: ‘De samenleving is veel complexer geworden, er moeten zoveel keuzes worden gemaakt. Behalve prestatiedruk is er voor deze generatie ook keuzestress. Vroeger kon je kiezen uit vier opleidingen, nu uit vierhonderd. Doe er als ouder geen schepje bovenop door hoge eisen te stellen. Wees ontspannen. Maak het thuis gezellig. Ben je daar zelf te gespannen voor, zoek dan hulp of ga op yogales.’

2. Eet samen en ban de gsm

Jan Derksen: ‘Slechte punten op school vandaag leiden later niet per se tot een mislukt leven. Wat de toekomst brengt, heb je niet in de hand. Laat dus los. Eet samen en ban de mobiele apparaten tijdens de maaltijd. Praat met elkaar. Vraag niet aldoor naar punten. Vraag wat ze nu echt leuk vonden vandaag.’

Marleen Jans: ‘Wat meten scholen als ze punten geven? Ik ken een jongen die zijn rekenmachine was vergeten op het examen wiskunde en daardoor bijna gebuisd was. Je kan ook de inspanning belonen. Dat doe ik met mijn dochter, die dyscalculie heeft. Ik beloon haar al omdat ze hard heeft gewerkt, nog voor de punten bekend zijn. Overigens, zetten we alleen in op wiskunde, of hebben we ook oog voor andere talenten van kinderen?’

3. Het pad is het doel

Bart Soenens: ‘Stress bij kinderen ontstaat door de klemtoon te leggen op het eindresultaat. Welk procent ze moeten behalen, hoeveel beter ze moeten zijn dan anderen. Beter is om het proces te benadrukken: welke weg ze al hebben afgelegd. Zoals het boeddhistische adagium luidt: ‘Het pad is het doel.’ Op die manier krijgt hun zelfwaarde en hun gevoel van competentie een boost.’

‘Vraag ook aan je kinderen hoe ze het zelf zien: waar willen ze naartoe en hebben ze hulp nodig? Indien ja, stel samen een stappenplan op. Concreet: vraag niet of ze al klaar zijn met hun huiswerk. Vraag welk huiswerk ze hebben en toon dat je ervoor openstaat om hulp te bieden indien nodig.’

4. Niks doen mag

Marleen Jans: ‘Er zijn zeker jongeren die het te druk hebben. Maar mijn hart bloedt als ouders me vertellen dat hun dochter alle hobby’s heeft opgegeven omdat ze het op school zwaar heeft. De dans- en de zwemles zijn juist dan zuurstof voor de hersenen!’

Bart Soenens: ‘Hobby’s zijn een soort eiland in het leven van kinderen. Daar kunnen ze zich toeleggen op wat ze echt graag doen, zolang ook daar de prestatiedruk niet opgevoerd wordt. Laat daarom je kinderen zelf kiezen wat ze doen. Dit kan ook betekenen dat ze helemaal niets willen doen. Gewoon thuisblijven, of in de buurt tegen een balletje trappen. Als je kind daar echt voor kiest en het meest plezier aan beleeft, is het goed.’

Jan Derksen: ‘Jongeren tussen 10 en 20 jaar hebben het nodig om te kunnen rondhangen. Laat ze dus maar wat lui hangen in de zetel. Passiviteit is o zo belangrijk in hun leven, want in hun hoofd is het al zo druk!’

5. Blutsen en builen

Jan Derksen: ‘De jeugd moet de wereld kunnen verkennen, dus gun ze de vrijheid om builen, krassen en schrammen op te lopen, ook op emotioneel vlak. Wees geen beschermend schild voor je kind. Zolang ze niets beschadigen, kan een kras geen kwaad.’

Bart Soenens: ‘Gun je kinderen de ruimte om te mislukken, zonder dat er een sterke consequentie aan vast hangt. Ze mogen fouten maken, vader en moeder zullen hen niet minder graag zien. Dat gevoel van onvoorwaardelijke aanvaarding vormt een sterke buffer tegen stress en depressieve gevoelens.’

6. Wees aardig

Bart Soenens: ‘De roep om meer regels in de opvoeding treed ik niet bij. Ons onderzoek toont aan dat ouders in Vlaanderen juist al erg veel regels stellen. Er zijn geen aanwijzingen van ‘bepampering’ of permissiviteit. Regels zijn nodig, maar het is belangrijk ze aan te bieden op een manier die de autonomie en de competentie versterkt. Geef je kinderen dus keuze, bespreek de regels samen, gun hen inspraak.’

Jan Derksen: ‘Je hebt een aantal huisregels nodig, over gsm-gebruik, bedtijd, uitgaan, dat soort dingen. Spreek die samen af, schrijf ze op en hang ze zichtbaar uit. Ga er aardig mee om. Je bent als ouder groter, sterker en wijzer, maar blijf vooral altijd aardig. Je kind mag best boos worden, maar het mag niet slaan of iets stukmaken. Geef het goede voorbeeld en hou je eigen emoties onder controle. Het belangrijkste is toch dat je het samen goed hebt, zodat ze later heimwee krijgen en met plezier nog een keertje terug naar huis komen.’